Op 20 september liepen de oma’s in Amsterdam mee met een vreedzame demonstratie. Hiermee toonden we ons solidair met mensen die in de verdrukking komen door de opkomst van extreemrechts (zoals bijv. migranten en queers). Er was maar een handjevol agenten nodig om onze stoet te begeleiden. De sfeer was verbindend, zoals wij ook willen leven.
Tegelijkertijd ging de vlam in de pan in Den Haag tijdens een anti-migratiedemonstratie. 1200 hooligans en rechtsextremisten met NSB-vlaggen (Groep ‘Vooruit’ en Netherlands Defence Force) probeerden met veel geweld hun (politieke) punt te maken. “Nederland is van ons”, “Sieg Heil” en “weg met AZC’s”.
Zo triest dat rechtse politici, zoals VVD-minister Heinen in WNL op Zondag, weigerden om dit geweld politiek te maken en dat zij de Haagse rellen als fout hooligangedrag hebben geframed. Opmerkelijk genoeg plakten een dag eerder dezelfde politici het label ‘terroristen’ op mensen die waarschuwen tegen fascistisch geweld.
In Amsterdam werd op 20 september gewaarschuwd tegen fascistisch geweld tegen migranten, queers, moslims, vrouwen. De demonstranten gebruikten geen geweld. Er was geen sprake van een aanslag op de democratie. De politie had een relaxte middag. Niet verwonderlijk, want experts op het gebied van terrorisme, zoals de AIVD, geven aan dat mensen die tegen fascisme zijn, helemaal niet uit zijn op het omver werpen van de democratie. In Den Haag daarentegen werden het Binnenhof en het D’66 kantoor beschadigd door deelnemers aan een rechtse anti-migratiedemonstratie. Een demonstratie waar rechtsextremisten welkom waren en uiterst rechts gespeecht heeft. In Den Haag zagen we het echte gezicht van het fascisme: intimidatie, geweld en antidemocratisch.
Als oma’s waarschuwen wij al geruime tijd tegen extreemrechts en haar meelopers. Wij geven geen stemadvies, want in een democratie mag je van mening verschillen en diversiteit van meningen is goed. Maar wees je op 29 oktober wel bewust wat je met je stem naar het huis van de democratie brengt. Oma’s en opa’s praat met je (klein)-kinderen. Jongeren, ga in gesprek met je (groot)ouders over je zorgen. Leer van elkaar en praat met elkaar over wat er nodig is om fascisme en onderdrukking te voorkomen en wat we kunnen leren van de geschiedenis en van autocratieën in het buitenland.
Niemand wil in het Den Haag van zaterdag 20 september wonen. Laten we ons ervan bewust zijn dat extreemrechts al lang aanwezig is in ons land en Europa en steeds vaker haar ware gezicht laat zien, als wij hen die ruimte geven. In De Groene Amsterdammer van 3 juli 2024 (nr. 27) schreef Leendert van der Valk het opiniestuk “Demonstreren is het begin”. Daarin ging hij in op de rol van burgers die zich zorgen maken over de democratie. Stilzitten geen optie: wie verandering wil, moet deelnemen, protesteren en betrokken zijn. Actief worden helpt. Je gaat kleine overwinningen boeken en komt in een positieve spiraal.