Op 15 december 2025 waren wij aanwezig in Nieuwspoort bij de overhandiging van de notitie ‘Naar een sterkere democratie’, een initiatief van de Stichting Democratie Monitor.
Aanleiding voor deze notitie waren de bevindingen uit de democratie monitor: Die concludeerde over 2025:
De democratische en rechtstatelijke politiek staat onder druk
- steeds meer onrechtstatelijke voorstellen
- dalend draagvlak voor democratische instituties
- steun voor autocratische maatregelen
- intimidatie van politici neemt toe en bemoeilijkt het werk
De ‘tegenmacht kalft af
- de toegang tot het recht staat onder druk
- autoriteiten breken vaker vreedzame demonstraties op
- bezuinigingen zetten de vrije pers en wetenschap onder druk
- agressie en intimidatie schaden de journalistiek en wetenschap
- groeiende perceptie van rechtsongelijkheid onder de bevolking
De bijeenkomst in Nieuwspoort werd ingeleid door Klaas Dijkhoff, voorzittter van Voor ons Nederland (VON). Dijkhoff benadrukte de noodzaak en urgentie om nu energie te steken in het counteren van anti-democratische krachten en onder ogen te zien dat de democratie wankelt, ook in Nederland. Hij wees erop dat de afbraak van de democratie snel gaat en dat ervaringen uit het verleden en bijvoorbeeld Polen en Hongarije uitwijzen dat de democratie daarna niet snel terug te draaien is. In deze link een (instagram-)fragment uit zijn keynote lezing.
Na een paneldiscussie werd de notitie ‘naar een sterkere democratie’ aangeboden aan Joost Sneller (D’66), een kamerlid dat zich nadrukkelijk inzet voor dit thema. De notitie kun je hier. downloaden.
De notitie ‘Naar een sterkere democratie’ omvat 30 voorstellen voor maatregelen die de democratische politiek en bestuur versterken; de toegang tot het recht vergroten en de rechterlijke macht verstevigen; de burgerrechten van Nederlanders versterken en de maatschappelijke controle op de macht beschermen. Een paar voorbeelden van deze maatregelen:
● “We borgen in de wet dat politieke partijen voldoen aan democratische kernwaarden, zoals transparantie, integriteitseisen, en ledendemocratie.”
● “We beschermen onze democratie ook in de digitale wereld tegen ondermijning, onder andere door toezichthouders meer capaciteit te geven om tijdig op te treden, de afhankelijkheid van niet-Europese tech af te bouwen, en oneigenlijke inmenging in verkiezingen via sociale media te bestrijden.”
●”We geven rechters de mogelijkheid om te toetsen of wet- en regelgeving in lijn is met de rechten van alle burgers zoals die in de Grondwet staan beschreven en scherpen daarbij de sociale grondrechten aan.”
● “We beschermen het recht van maatschappelijke organisaties om een rechtszaak aan te spannen tegen de staat. Dit is een belangrijk controlemechanisme in de Nederlandse democratie die burgers de mogelijkheid biedt om de overheid via de rechter te dwingen hun rechten te respecteren en bevorderen. We stoppen initiatieven die dit willen inperken.”
.
● “We investeren fors in de bestrijding van discriminatie in de samenleving en binnen het openbaar bestuur met als doel slachtoffers van discriminatie te beschermen en te voorkomen dat de overheid groepen burgers anders behandelt op basis van hun afkomst of andere persoonskenmerken.”
Als Oma’s tegen extreemrechts hopen wij dat de formerende partijen deze voorstellen meenemen in hun formatieplannen en beleid.
Ondertussen roepen wij jou op om je te blijven uitspreken tegen anti-democratische krachten en met ons te voorkomen dat we afglijden naar een land waarin het recht van de sterkste normaal wordt.
Na afloop hebben we nagepraat met medewerkers van VON, Stichting Weerbare Democratie en de Stichting Democratie en Media.